Znieczulenie – rodzaje i zasady bezpieczeństwa

Ortopedia

Zabiegi operacyjne związane ze znacznym bólem lub innymi nieprzyjemnymi doznaniami wykonywane są w znieczuleniu. W zależności od rodzaju operacji, stanu zdrowia pacjenta i jego wieku lekarz anestezjolog dobiera metodę, która będzie dla danej osoby najbardziej korzystna i najlepiej dostosowana do planowanego zabiegu. Każdy sposób znieczulenia ma swoje zalety i ograniczenia – poniżej opisujemy najważniejsze z nich.

Znieczulenie ogólne

Znieczulenie ogólne polega na uśpieniu pacjenta, zniesieniu bólu i wyeliminowaniu niepożądanych odruchów. W przypadku krótkich zabiegów (kilka–kilkanaście minut) wystarczające jest dożylne podanie leków anestetycznych. Przy dłuższych operacjach lub gdy konieczne jest zwiotczenie mięśni, lekarz wykonuje intubację tchawicy – umieszcza w drogach oddechowych specjalną rurkę lub maskę krtaniową, która zabezpiecza ich drożność. Podczas zabiegu stosuje się leki usypiające, przeciwbólowe i zwiotczające mięśnie, a funkcje oddechowe pacjenta podtrzymuje aparat do znieczuleń. Po zakończeniu operacji i przywróceniu prawidłowej czynności mięśni rurka intubacyjna jest usuwana.

Po znieczuleniu ogólnym pacjent pozostaje przez kilka godzin na sali pooperacyjnej, gdzie monitoruje się czynność serca, ciśnienie tętnicze i saturację krwi.

Znieczulenie przewodowe

Znieczulenie przewodowe wyłącza czucie bólu w określonym obszarze ciała poprzez podanie środka znieczulającego w okolice nerwów odpowiedzialnych za przewodzenie bólu z operowanego miejsca. Jest to metoda najmniej obciążająca dla organizmu.

Najczęściej stosuje się:

• Znieczulenie podpajęczynówkowe – lek wstrzykuje się do przestrzeni podpajęczynówkowej kręgosłupa.
• Znieczulenie zewnątrzoponowe – lek podawany jest do przestrzeni zewnątrzoponowej, co umożliwia m.in. przedłużoną analgezję pooperacyjną.

Ból towarzyszący nakłuciu jest niewielki dzięki bardzo cienkim igłom. Pacjent jest podczas zabiegu przytomny, ale jeśli wyrazi taką wolę, może otrzymać łagodne leki nasenne.

Do najważniejszych zalet tej metody należą: skuteczna analgezja w okresie pooperacyjnym, mniejsze ryzyko nudności i wymiotów, zmniejszone krwawienie śródoperacyjne oraz niższe ryzyko powikłań płucnych i zakrzepowo-zatorowych.

Znieczulenie splotów nerwowych

Blokada splotu nerwowego polega na podaniu środka znieczulającego w pobliże grupy nerwów zaopatrujących określony obszar ciała. Najczęściej stosowaną techniką jest blokada splotu ramiennego, wskazana do operacji kończyny górnej. Metoda ta charakteryzuje się:

• długim czasem zniesienia bólu po zabiegu,
• niskim ryzykiem powikłań u pacjentów z chorobami serca, układu oddechowego i cukrzycą,
• minimalnym ryzykiem uszkodzenia nerwów dzięki stosowaniu stymulatorów nerwów obwodowych.

Znieczulenie odcinkowe dożylne

Metoda ta polega na podaniu środka znieczulenia miejscowego do żyły operowanej kończyny górnej, po uprzednim zaciśnięciu ramienia specjalną opaską uciskową. Jest to bezpieczna i skuteczna technika stosowana przy zabiegach trwających poniżej 60 minut o umiarkowanym stopniu bolesności. Krótki czas działania leków pozwala pacjentowi na stosunkowo szybki powrót do domu po operacji.

Ryzyko związane ze znieczuleniem

Każda procedura medyczna, w tym znieczulenie, wiąże się z pewnym ryzykiem działań niepożądanych. Ryzyko to jest niezależne od wiedzy i umiejętności lekarza i wynika ze stanu zdrowia pacjenta, chorób współistniejących oraz zakresu interwencji chirurgicznej. Może być również konsekwencją indywidualnej, niemożliwej do przewidzenia reakcji na środki farmakologiczne.

Należy jednak podkreślić, że znieczulenie jest procedurą bezpieczną – poważne powikłania zdarzają się wyjątkowo rzadko. Lekarz anestezjolog przed każdym zabiegiem przeprowadza konsultację, podczas której omawia z pacjentem wybór optymalnej metody oraz informuje o możliwych ryzyku i korzyściach.