Uszkodzenia i urazy łąkotek – objawy, przyczyny i leczenie

Ortopedia

Łąkotki to dwa „plasterki" tkanki chrzęstno-włóknistej o złożonej budowie warstwowej, przystosowane do przenoszenia dużych obciążeń. Mają przekrój klina – szerszy z zewnątrz (po stronie torebki stawowej) i zwężający się ku środkowi. Największa wysokość przy torebce nie przekracza 6–7 mm, a wewnętrzna, wolna krawędź jest grubości ułamka milimetra. To właśnie dlatego naczynia krwionośne przenikają do łąkotki maksymalnie do połowy jej szerokości – głębiej mogłyby osłabić jej strukturę, ale to właśnie strefa unaczyniona decyduje o zdolności do gojenia po urazie.

Funkcje łąkotek

• Wypełnienie przestrzeni i dopasowanie powierzchni stawowych – szczególnie po stronie bocznej, gdzie kłykcie kości udowej i piszczelowej są wypukłe i nie pasują do siebie; dzięki łąkotkom nacisk rozkłada się na całą powierzchnię stawową.
• Amortyzacja – działają jak sprężyna chroniąca i odżywiająca chrząstkę stawową.
• Stabilizacja kolana – wspomagają więzadła w utrzymaniu stabilności stawu.

Jak dochodzi do urazu łąkotki?

Łąkotki są szczególnie narażone podczas skręceń kolana – są wówczas chwytane przez wypukłe powierzchnie stawowe niczym w kleszczach. Izolowane uszkodzenie zdrowej łąkotki bez wcześniejszego osłabienia zdarza się rzadko. Osłabienie jest efektem:

• Przeciążeń i mikrourazów sportowych
• Często powtarzanych wymuszonych pozycji – klękania, kucania
• Zaburzonego kształtu kończyny
• Chorób zaburzających dynamikę biodra, kręgosłupa lub stawu skokowego

Urazy o charakterze zwyrodnieniowym (ze zużycia) przebiegają z poziomym lub mieszanym pęknięciem i zniszczeniem oderwanego fragmentu. Urazy sportowe – najczęściej związane z jednoczesnym uszkodzeniem więzadeł – mogą mieć mechanizm rozerwania lub zgniecenia.

Objawy uszkodzenia łąkotki

Główne objawy to:

• Nagły, ostry ból po stronie przyśrodkowej (wewnętrznej) lub bocznej (zewnętrznej) kolana
• Słyszalny trzask lub zablokowanie kolana – brak możliwości pełnego zgięcia lub wyprostu
• Obrzęk – po urazie (skręceniu, kucnięciu, urazie sportowym) kolano szybko puchnie i traci swój naturalny kształt
• Wymuszona pozycja kończyny – lekkie zgięcie kolana

Pierwsza pomoc po urazie łąkotki: odciąż kolano przy pomocy kul, schłodź je lodem i jak najszybciej zgłoś się do specjalisty.

Uszkodzenie zwyrodnieniowe i torbiel łąkotki

Z wiekiem i na skutek przeciążeń wewnętrzna część włókien łąkotki zastępowana jest tkanką łączną o mniejszej wydolności lub całkowicie zanika – łąkotka staje się „pustą skorupką", podczas gdy mocniejsza zewnętrzna warstwa pozostaje nienaruszona. W takim stanie jest ona bardzo podatna na uszkodzenia, a nawet codzienne czynności – jak wstawanie z krzesła – mogą wywołać ból.

Ciągłe zgniatanie chorej łąkotki podczas chodzenia może prowadzić do powstania torbieli łąkotki – balona wypełnionego płynem i otoczonego torebką, który wypychany jest na zewnątrz stawu. W odróżnieniu od ostrego urazu, ból w przypadku zwyrodnienia narasta stopniowo i rzadko towarzyszy mu zablokowanie kolana.

Diagnostyka

Rozpoznanie stawiane jest na podstawie dokładnego badania klinicznego uzupełnionego badaniem RTG i – w uzasadnionych przypadkach – rezonansem magnetycznym (MRI) lub USG wykonywanym przez doświadczonych specjalistów. Należy pamiętać, że naturalny wygląd łąkotki zmieniającej się z wiekiem może być mylnie interpretowany jako uszkodzenie wymagające operacji – dlatego tak ważna jest ocena kliniczna przez doświadczonego ortopedę.

Leczenie uszkodzeń łąkotek w Artromedical

Wybór metody leczenia zależy od lokalizacji, charakteru i rozległości uszkodzenia oraz od wieku i aktywności pacjenta. Specjaliści Artromedical stosują artroskopowe techniki naprawy łąkotek, dążąc do maksymalnego zachowania tkanki łąkotkowej. W uzasadnionych przypadkach wykonywane jest szycie łąkotki; gdy uszkodzenie jest nieodwracalne – oszczędne usunięcie uszkodzonego fragmentu (częściowa meniscektomia). Każde zbędne usunięcie tkanki łąkotkowej zwiększa ryzyko wczesnego zwyrodnienia stawu – dlatego decyzja operacyjna jest zawsze poprzedzona dokładną oceną.