Rehabilitacja pooperacyjna – etapy powrotu do pełnej sprawności

Ortopedia

Celem rehabilitacji pooperacyjnej jest doprowadzenie pacjenta do pełnej sprawności. Efekt ten osiągniemy wówczas, gdy przywrócimy pełną funkcję operowanego stawu oraz prawidłową pracę całej kończyny – z jednoczesnym zabezpieczeniem operowanych tkanek przed przeciążeniem.

Indywidualny dobór programu rehabilitacji

Program rehabilitacji po zabiegu operacyjnym powinien być dobierany indywidualnie i uwzględniać:

• rodzaj i rozległość urazu powodującego dysfunkcję – np. zerwanie jednego lub kilku więzadeł jednocześnie,
• czas, jaki upłynął od urazu do operacji, oraz wykształcone w tym czasie mechanizmy obronne narządu ruchu, takie jak przykurcze czy osłabienie mięśni,
• zastosowaną technikę operacyjną,
• wiek pacjenta oraz jego poziom aktywności fizycznej przed urazem.

Przebieg programu i jego intensywność zależą od czasu gojenia tkanek i blizn pooperacyjnych oraz od indywidualnej wrażliwości pacjenta na podrażnienie – np. skłonności stawu do odczynu zapalnego i nawracającego obrzęku.

Etapy rehabilitacji pooperacyjnej

Wczesna faza pooperacyjna (od wyjścia ze szpitala do około 4. tygodnia)

W tym okresie priorytetem jest ochrona operowanych tkanek oraz kontrola obrzęku i bólu. Stosujemy:

• pełne odciążenie kończyny – chyba że lekarz przy wypisaniu zaleci inaczej,
• okłady z lodu – do 5 razy dziennie, każdorazowo przez 15–20 minut,
• niewielkie uniesienie kończyny powyżej poziomu serca w celu zmniejszenia obrzęku,
• ćwiczenia stawów niezajętych operacją – dla poprawy krążenia i zapobiegania skutkom unieruchomienia,
• izometryczne napinanie mięśni – w celu przeciwdziałania ich zanikowi,
• jeśli lekarz zaleci – delikatne, kontrolowane ruchy operowanego stawu.

Faza powrotu funkcji (od 4.–6. do 8.–12. tygodnia)

W tej fazie stopniowo zwiększamy obciążenia i zakres stosowanych ćwiczeń:

• Ćwiczenia czynne zwiększające zakres ruchu w operowanym stawie,
• ćwiczenia wzmacniające mięśnie całej kończyny,
• ćwiczenia rozciągające – eliminujące przykurcze wynikające z unieruchomienia i obrzęku,
• ćwiczenia stabilizacyjne – zwiększające poczucie pewności i zapobiegające przeciążeniom,
• schładzanie stawu po ćwiczeniach (krioterapia),
• stopniowe obciążanie chorej kończyny – aż do pełnego i prawidłowego podporu.

Faza pełnej funkcji i aktywności rekreacyjnej (3.–6. miesiąc)

Ostatni etap rehabilitacji przygotowuje do powrotu do normalnej aktywności życiowej oraz – w przypadku sportowców – do aktywności sportowej. W tej fazie:

• stosujemy ćwiczenia w pełnym obciążeniu kończyny,
• stopniowo zwiększamy stopień trudności ćwiczeń,
• wprowadzamy ćwiczenia siłowo-wytrzymałościowe,
• zwracamy szczególną uwagę na prawidłowe ustawienie kończyny i jej osiowość podczas ruchu.

Regularność i cierpliwość – klucz do sukcesu

Rehabilitacja pooperacyjna to proces wymagający czasu, systematyczności i ścisłej współpracy pacjenta z fizjoterapeutą. Pominięcie któregokolwiek etapu lub zbyt wczesne zwiększenie obciążeń może prowadzić do powikłań i wydłużenia całego procesu leczenia. Nasz zespół fizjoterapeutów w Artromedical towarzyszy pacjentom na każdym etapie powrotu do zdrowia.