Ortezy i stabilizatory – jak prawidłowo dobrać i nosić?

Poradnik

Ortezy, stabilizatory, opaski rozgrzewające i treningowe — setki modeli, kształtów i kolorów dostępnych w sklepach sportowych i ortopedycznych potrafią przytłoczyć. Jakość wykonania, cena, ciężar czy wygląd mogą się diametralnie różnić między dwoma pozornie podobnymi modelami. Jak zatem prawidłowo dobrać stabilizator i poprawnie go nosić?

Nie istnieje jedna uniwersalna orteza

Przede wszystkim należy podkreślić, że nie istnieje jedna orteza odpowiednia do każdego typu urazu czy rehabilitacji pooperacyjnej. Przykładowo:

• Po urazie więzadła pobocznego piszczelowego (MCL) może być konieczne noszenie prostego stabilizatora typu „łuska Adama” utrzymującego kolano w wyproście lub dynamicznej ortezy szpotawiącej.
• Z kolei stosowanie „łuski Adama” po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego (ACL) absolutnie mija się z celem.

Dodatkowo orteza musi być wystarczająco długa i sztywna, by była w stanie realnie ustabilizować zaopatrzony staw.

Indywidualne dopasowanie jest kluczowe

Właśnie dlatego kluczowe jest indywidualne dopasowanie ortezy przez lekarza, czasami we współpracy z ortotykiem. Nie zawsze orteza pozostała po poprzednim urazie lub po leczeniu innego członka rodziny będzie odpowiednia do prawidłowego leczenia aktualnych dolegliwości.

Dofinansowanie z NFZ — jak je mądrze wykorzystać?

W ramach NFZ przysługuje Państwu dofinansowanie do zakupu zaopatrzenia ortopedycznego, jednak przysługuje ono jedynie raz na trzy lata. W związku z tym w ramach pierwszej pomocy — jeszcze przed wizytą u lekarza — warto rozważyć zakup taniej ortezy tymczasowej (np. łuski Adama), aby zachować dofinansowanie na nowoczesną i skuteczną ortezę docelową, której koszt nierzadko przekracza 500–700 zł.

Prawidłowe zakładanie ortezy

Ortezy muszą być noszone prawidłowo. Jeżeli stabilizator umożliwia wykonywanie ruchów zgięcia i wyprostu, kluczowe jest, by jego oś rotacji pokrywała się z osią rotacji zaopatrzonego stawu. W przeciwnym razie efekt może być odwrotny do zamierzonego.

Przykładowo, jeżeli orteza stosowana po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego „zjedzie w dół” nogi pacjenta, zamiast chronić przeszczep więzadła w okresie największego osłabienia, będzie wypychać piszczel do przodu — potencjalnie rozciągając przeszczep i pogarszając końcowy wynik leczenia.

Właśnie dlatego tak ważne jest:

• dokładne poinstruowanie przez lekarza, ortotyka lub fizjoterapeutę w zakresie prawidłowego zakładania stabilizatora,
• sprawdzanie prawidłowości noszenia ortezy na każdej wizycie kontrolnej.

Czas noszenia ortezy

Oprócz prawidłowego zakładania ortez należy także unikać noszenia ich zbyt krótko lub zbyt długo. Optymalny czas noszenia zależy bezpośrednio od typu doznanego urazu oraz zastosowanej metody leczenia, dlatego zawsze powinien być ustalony indywidualnie z lekarzem prowadzącym.